Groepstherapie is therapie in groepsverband. Een beperkt aantal deelnemers, vaak acht tot tien, vormt samen met een groepstherapeut een therapiegroep die regelmatig bij elkaar komt. Meestal is er één keer per week een bijeenkomst, die anderhalf tot twee uur duurt.

Hoe gaat Groepstherapie?

Tijdens de zitting bespreken de groepsleden belangrijke onderwerpen met elkaar onder begeleiding van de therapeut. In deze therapievorm spelen niet alleen de cliënt en de therapeut, maar alle groepsleden een rol. Met het gegeven dat de therapie plaats vindt in en met een groep, werkt iedereen wel aan zijn of haar eigen problemen.

Proces

In een therapiegroep gebeuren dingen in het contact met anderen, die vergelijkbaar zijn met het gewone leven buiten de therapie. Mensen zeggen dingen en doen dingen die anderen beïnvloeden en waarbij gevoelens van herkenning, boosheid, verdriet of genegenheid kunnen ontstaan. Omdat alle deelnemers hun eigen persoonlijkheid, levensgeschiedenis en problemen meebrengen, reageren zij ieder op een eigen specifieke wijze op de ander hetgeen voor iedereen een zeer actief en leerzaam proces kan zijn. Natuurlijk zal tijdens de bijeenkomsten ook afwisselend aandacht zijn voor de afzonderlijke deelnemers. De ene keer zal de een meer aan bod komen, de andere keer de ander.

Vormen van groepstherapie

In de loop der tijd zijn verschillende vormen van groepstherapie ontwikkeld: 
• ambulante groepstherapie
• dagklinische groepstherapie
• klinische groepstherapie

Ambulante groepstherapieën vinden vaak bij een Riagg of een zelfstandig gevestigde groepstherapeut plaats en deze groepstherapie volgt u meestal met een frequentie van eenmaal per week. In een Centrum voor Psychotherapie of in een Psychiatrisch Ziekenhuis vinden groepstherapieën plaats binnen een dagklinische of klinische behandeling. In zo’n geval ontvangt u vaak meerdere groepstherapieën op een dag die elk met een verschillend doel en vanuit meerdere referentiekaders (zowel verbaal als non-verbaal) worden aangeboden. De technieken die gebruikt worden in de therapie kunnen verbaal, non-verbaal, expressief en meer dramatisch zijn. Bij sommige vormen van therapie worden veel rollenspelen gedaan.

Benadering

De benadering van de therapeut kan variëren van psychoanalytisch tot gedragsmatig. Sommige therapeuten geven ook gestalt- en encountergroepen.

Soorten groepen

Groepen verschillen ook qua opzet van elkaar. Zo zijn er bijvoorbeeld:
• inzichtgevende groepen 
• educatieve, structurerende groepen 

In klassiek analytische, inzichtgevende groepen is er geen vooraf bepaald thema, elk groepslid werkt aan zijn of haar probleem. Gevoelens en gedachten van een ieder zijn belangrijk om op het spoor te komen van de oorzaken die ten grondslag liggen aan de actuele problemen.

In structurerende groepen staat vaak een bepaald onderwerp centraal, bijvoorbeeld opkomen voor jezelf, leren omgaan met problemen op het werk, het verwerken van een specifiek trauma of problemen rond de invulling van de dag.

Tussen inzichtgevende en structurerende groepsvormen worden qua opzet nog tal van andere groepstherapieën uitgevoerd. Afhankelijk van uw problemen en hetgeen u wilt bereiken, kunt u kiezen voor een bepaalde vorm van groepstherapie.

Groepstherapieën kunnen ook van elkaar verschillen in duur, grootte en samenstelling. Een therapiegroep kan één tot twee jaar duren, maar ook tijdsgelimiteerd zijn, bijvoorbeeld 10-15 zittingen. De grootte kan variëren van 8 tot wel 24 mensen en een groep kan bestaan uit mensen met vergelijkbare of juist heel verschillende problemen.

De techniek, opzet, duur, grootte en samenstelling is afhankelijk van het doel van de therapie. Binnen de hulpverlening in Nederland worden er ook groepstherapieën gegeven die gericht zijn op een speciaal probleem.

Er zijn bijvoorbeeld groepstherapieën gericht op seksespecifieke problemen, werkproblemen, eetproblemen en het leren omgaan met lichamelijke klachten. Maar ook groepen gericht op klachten als depressie, angst, psychotische symptomen, seksuele problemen, relatieproblemen en persoonlijkheidsstoornissen.

De therapeut

Een groepstherapeut is een therapeut die zich gespecialiseerd heeft in therapie met groepen. De therapeut schept de voorwaarden voor een goed verloop van de therapie. Hij zorgt voor een sfeer waarin groepsleden zich veilig voelen en zich durven te uiten.

Bij groepstherapie is de therapeut afhankelijk van de inbreng van de groepsleden, maar hij zal ervoor zorgen dat iedereen voldoende aan bod komt. In een groep zal de therapeut soms een meer leidende en sturende rol aannemen, soms een meer ondersteunende en begeleidende rol. Zo nodig interpreteert en verduidelijkt hij wat iemand zegt. De therapeut maakt met de deelnemers afspraken over de omgang met elkaar tijdens de therapie. Het is bijvoorbeeld van belang dat de groepsleden elkaar respecteren en elkaar laten uitpraten.